
Bernardo Atxaga é um romancista e poeta basco, nascido em Asteasu, Gipuzkoa, em 1951. É formado em economia pela Universidade de Bilbao e em filosofia pela Universidade de Barcelona. Até 1980, antes de dedicar-se exclusivamente à literatura, Atxaga trabalhou como professor de basco, economista e livreiro. Seus primeiros textos foram publicados no início da década de 70, em antologias de literatura basca contemporânea. Em 1978, estreou como poeta com a coletânea Etiopía. Ao longo das duas décadas seguintes, publicaria os livros de poemas Henry Bengoa Inventarium (1986), Poemas & Híbridos (1990) e Nueva Etiopía (1996). É conhecido por seu trabalho em prosa, contos e romances, além de peças de teatro e literatura infantil. O próprio Atxaga traduz seus textos do basco para o castelhano. O poema abaixo, "A morte e as zebras", foi vertido para o português por Luís Filipe Parrado, que mantém o excelente blogue de traduções Do Trapézio, Sem Rede: poesia passada para o português. Quem chamou minha atenção para este poema pela primeira vez foi Carlito Azevedo.
--- Ricardo Domeneck
§
POEMA DE BERNARDO ATXAGA
A morte e as zebras
Nós éramos 157 zebras
a galopar pela planície ressequida,
eu corria atrás das zebras 24,
25 e 26,
à frente da 61 e da 62
e de súbito fomos ultrapassadas com um salto
pela 118 e a 119,
ambas a gritar rio, rio,
e a 25, muito feliz, repetiu rio, rio,
e de súbito a 130 alcançou-nos
a correr e a gritar, muito feliz, rio, rio,
e a 25 deu uma guinada à esquerda
à frente da 24 e da 26
e de súbito eu vi o sol no rio cintilante
cheio de salpicos faíscantes
e a 8 e a 9 passaram por mim
a correr na direcção contrária
com as suas bocas cheias de água
e as pernas molhadas e os peitos molhados,
muito felizes, a gritar, vamos, vamos, vamos,
e eu de súbito colidi com a 5 e a 7
que também vinham a correr na direcção contrária
mas a gritar crocodilo, crocodilo,
e então a 6 e a 30 e a 14 passaram por nós
muito assustadas, a gritar, crocodilo, crocodilo, vamos, vamos, vamos,
e eu bebi água, bebi água cintilante
cheia de salpicos faíscantes e sol,
crocodilo, crocodilo, gritou a 25, muito assustada,
crocodilo, repeti eu, voltando para trás;
e correndo muito assustada na direcção contrária
colidi de súbito com a 149
e a 150 e a 151
que vinham a correr e a gritar, muito felizes, rio, rio,
crocodilos, crocodilos, gritei-lhes eu, muito assustada
com a minha boca cheia de água
e as pernas molhadas e o peito molhado.
Continuei a galopar pela planície ressequida
atrás da 24 e da 26
à frente da 60 e da 61
e de súbito vi, de súbito vi um espaço
entre a 24 e a 26, um espaço
e continuei a galopar pela planície ressequida
e de novo vi o espaço, de novo o espaço,
entre a 24 e a 26
e de súbito saltei e preenchi o espaço.
Nós éramos 149 zebras
a galopar pela planície ressequida,
e à minha frente estavam a 12, a 13
e a 14, e atrás de mim
a 43 e a 44.
(Versão de Luís Filipe Parrado, a partir da tradução inglesa da Amaia Gabantxo reproduzida em Six basque poets, selecção de Mari Jose Olaziregi, Arc, Todmorden, 2007, pp. 37-39).
:
Zebrak eta heriotza (original basco)
Bernando Atxaga
Berrehun eta hiru zebra ginen eta korrika
gindoazen denok lur lehorra zapalduz,
eta Hogeita laua, Hogeita bosta eta Hogeita seia
neuzkan nik aurrean, atzean Hirurogeita bata
Hirurogeita bia eta Hirurogeita hirua,
eta bat-batean Ehun eta hamazortziak
Ehun eta hemeretziak eta Ehun eta hogeiak
albotik aurreratu gintuzten Ibaia! Ibaia!
oihu eginez, Ura! Ibaia,! Ura!,
eta Hogeita laua, Hogeita bosta eta Hogeita seia
Ura! Ibaia! Ura! oihuka hasi ziren, eta
Laurogeiak, Laurogeita batak, Laurogeita biak ere
aurrea hartu ziguten zalapartan Ura! Ibaia! Aurrera!,
eta Hogeita bostak ezkerrera egin zuen, eta
Hogeita lauak eta Hogeita seiak eskuinera egin zuten,
eta eguzkia ikusi nuen ibaian, ura distiratsu,
ura distiratsu eta aurrera, aurrera egin nuen,
eta Zazpiarekin eta Zortziarekin gurutzatu nintzen,
eta bustita zetozen, bustita urez, aho bete urez,
eta aurrera egin nuen eta Bostarekin eta Seiarekin
gurutzatu nintzenean kokodriloak! esan zuen Seiak,
eta aurrera, aurrera, eta kokodriloak! kokodriloak!
egin zuten denek oihu, Seiak, Bostak, Hamazazpiak
Hamarrak, Hogeiak, denek oihu kokodriloak,
kokodriloak, eta nik ura edan nuen,
ura ibaian, ur distiratsua, ur eguzkiz betea,
eta kontuz! kokodriloak! egin zuen oihu
nire ezkerrean Hogeita bostak,
eta ur distiratsuan busti-bustita atera nintzen,
eta Berrehun eta bostarekin eta Berrehun eta biarekin
gurutzatu nintzen eta kokodriloak! esan nien, kokodriloak!,
eta korrika segi nuen lur lehorra zapalduz,
eta Hogeita laua eta Hogeita seia neuzkan aurrean,
eta hutsune bat zegoen haien artean eta jauzi, jauzi,
jauzi egin nuen eta hutsunea niretzako hartu,
eta korrika jarraitu nuen lur lehorra zapalduz.
Ehun eta laurogeita hamazazpi zebra ginen,
eta korrika gindoazen denok lur lehorra zapalduz,
eta Hamarra, Hamaika eta Hamabia neuzkan nik aurrean,
eta Berrogeia eta Berrogeita bata atzean.
:
Las cebras y la muerte (versão castelhana do autor)
Éramos ciento cincuenta y siete cebras
corriendo por la llanura seca
y yo iba detrás de la veinticuatro,
la veinticinco y la veintiséis,
delante de la sesenta y uno y la sesenta y dos,
y de pronto saltando nos adelantaron
la ciento dieciocho y la ciento diecinueve
diciendo, las dos diciendo, “río”, “río”,
y la veinticinco, alegre, repitió “río”, “río”,
y de pronto nos alcanzó la ciento treinta
saltando, corriendo, alegre, “río”, “río”,
y la veinticinco giró hacia la izquierda
por delante de la veinticuatro y de la veintiséis,
y de pronto vi el sol en el agua del río
brillando con brillantes salpicaduras,
y la ocho y la nueve pasaron a mi lado
corriendo en dirección contraria
con la boca llena de agua y las patas
mojadas y el pecho mojado
diciendo alegres “adelante”, “adelante”,
y me crucé de pronto con la cinco y la siete
que también corrían en dirección contraria
pero diciendo “cocodrilos”, “cocodrilos”
y luego pasaron la seis, la treinta y la catorce
y todas dijeron asustadas “cocodrilos”,
y bebí agua, bebí agua brillante
de brillantes salpicaduras,
“un cocodrilo” gritó la veinticinco asustada,
“un cocodrilo” repetí reculando
y corriendo asustada en dirección contraria,
me crucé de pronto con la ciento cuarenta y nueve
la ciento cincuenta y la ciento cincuenta y uno,
“cocodrilos”, “cocodrilos” grité asustada
con la boca llena de agua y las patas
mojadas y el pecho mojado
y seguí corriendo por la llanura seca
detrás de la veinticuatro y de la veintiséis,
delante de la sesenta y de la sesenta y uno,
y vi de pronto, de pronto vi un hueco
entre la veinticuatro y la veintiséis, un hueco,
y seguí corriendo por la llanura seca
y vi otra vez el hueco, el hueco otra vez
entre la veinticuatro y la veintiséis,
y de pronto de un salto ocupé el hueco.
Éramos ciento cuarenta y nueve cebras
corriendo por la llanura seca,
y delante de mí iban la doce, la trece
y la catorce, y detrás de mí
la cuarenta y tres y la cuarenta y cuatro.
§
Nota sobre o tradutor: Luís Filipe Parrado nasceu em 1968, no Seixal, uma pequena cidade na margem sul do rio Tejo, onde trabalha como professor do ensino secundário. Mantém o excelente blogue de tradução Do Trapézio, Sem Rede: poesia passada para o português.
.
.
.
0 comentários:
Enviar um comentário